|
متن زیر نامه ی یک فارغ التحصیل رشته ی الکترونیک دانشگاه یزد به دانشجویان برق است.
برای مشاهده ی متن نامه روی ادامه متن کلیک کنید.
سخني با دانشجويان رشته مهندسي برق
با عرض سلام به تمامي دانشجوياني كه براي اعتلاي علم و فرهنگ اين مرز و بوم تلاش ميكنند و با درود بر بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران- خميني كبير- و ياران شهيدش.
چندي بود به كه گذشته فكر ميكردم و حال جامعه را ميديدم و غم آينده ميخوردم. ديدن دانشجويان مشتاق و پرانرژي دانشگاه كه اغلب يا در ابتداي راهند يا در ميانه آن مرا بر آن داشت تا آنچه را در طول تحصيل و بعد از آن تجربه كردم از طريق اين نامه به شما منتقل كنم. اميدوارم شما نيز اين كار را در آينده انجام دهيد.
1) مهندسي برق چيست و مهندس برق كيست؟
اگر در اينترنت اين موضوع را جستجو كنيد هزاران تعريف و توصيف در اين باره خواهيد يافت. هر چند به علت گستردگي اين رشته نميتوان تعريف واحدي براي آن يافت، شايد جملات زير بهترين آنها باشد:
تقريبا هر تكنولوژي در زندگي امروزه به نوعي بر پايه مهندسي برق بنا شده است. در طب با كمك مهندسي برق پزشكان تصاويري از درون بدن را ميبينند و يا ليزرها و ابزار مينياتوري را در حين عمل كنترل ميكنند. مهندسين برق سيگنالها را از فضا و اقيانوسها حس ميكنند و يا دستگاههاي جستجوگر را از فواصل بسيار دور كنترل ميكنند. تقويت، ضبط، ميكس، ذخيره و پخش موسيقي مديون مهندسي برق است. مهندسين برق هوش را به كالاهاي مصرفي ما از تلفنهاي همراه گرفته تا خودروها و رباتها آوردهاند. ازاين رو يك مهندس برق كسي است كه :
- يك سيستم انتقال فيبر نوري براي يك شبكه تلفن سريع طراحي كرده و به كار ميبندد.
- يك سيستم كنترل كامپيوتري براي يك خط توليد اتوماتيك طراحي ميكند.
- مسووليت طراحي و نظارت بر شبكه توزيع الكتريسيته بين يك نيروگاه و مصرف كنندگان نهايي كه صدها كيلومتر از يكديگر فاصله دارند را بر عهده دارد.
مهندسي برق را ميتوان به اختصار به زير شاخههاي زير تقسيم كرد:
- سيستمهاي قدرت: الكترونيك قدرت، ژنراتورها و موتورها، توزيع قدرت.
- سيستمهاي ديجيتال: ميكروپروسسورها، مدارات منطقي، كد كنندهها، شبكههاي كامپيوتري.
- الكترونيك: تقويت كنندهها، مدارات آنالوگ، وسايل اندازهگيري.
- مخابرات: پردازش سيگنالهاي ديجيتال، ارتباطات مايكروويو، راديو، تلويزيون، مخابراتسلولي، ماهوارهها.
- اپتيك: پردازش تصاوير ديجيتال، ليزر، ماشين بينايي.
- سيستمهاي كنترل: سيگنالها و سيستمها، كنترل كنندههاي آنالوگ و ديجيتال، رباتيك.
مبحث ديگري كه مهندسي برق را از جايگاه ويژهاي برخوردار كرده است جنگال يا جنگ الكترونيك است كه با با امنيت وحيثيت ملي در ارتباط مستقيم است و خود نياز به بحثي جداگانه دارد.
2) اهميت و جايگاه مهندسي برق در ايران:
در ايران نيز موارد مذكور كم و بيش صادق است. هرچند در قسمت سخت افزار تكنولوژي جديد ما توليد كننده نيستيم و يا توليداتمان مقرون به صرفه نيست، ز طريق ايدهها و طرحهاي خلاق و استفاده از اين تكنولوژي خدمات زيادي ميتوان انجام داد. طراحي و ساخت تجهيزات پزشكي و نجات جان بيماران، صرفهجويي در هزينههاي مصرفي برق و جلوگيري از خروج ارز، سيستمهاي پردازش تصوير و تشخيص غدد سرطاني بدون جراحي، سيستمهاي كنترل هوشمند ترافيك و كاهش آمار تصادفات منجر به مرگ، طراحي سيستمهاي مخابراتي بيسيم غير قابل نفوذ جهت استفاده در جنگ و بسياري موارد ديگر كارهايي است كه در ايران انجام شده يا در حال انجام است. خوشبختانه درك اهميت مهندسي برق باعث شده كه نخبگان دبيرستانهاي كشور به اين رشته راه پيدا كنند. ولي متاسفانه عدم برنامهريزي صحيح مسوولين و همچنين نداشتن هدف مشخص در دانشجويان باعث شده تا از اين ظرفيت نتوان استفاده صحيح كرد. به هر حال خدماتي كه از طريق اين رشته ميتوان به اين ملت و مرزوبوم ارائه كرد واقعا تمامي ندارد و كارهاي انجام نشده به حدي زياد است كه با وجود كثرت دانشجويان اين رشته بازهم جا براي كار زياد است. به عنوان مثال وقتي يك مهندس برق متعهد ايراني بداند ناوهاي امريكايي در خليج فارس ايران ميتوانند در سيستم ناوبري هواپيماهاي ما در داخل خاك خودمان آنچنان اختلالي ايجاد كنند كه خلبان از تشخيص مسير درست عاجز بماند به چيزي جز كار و فعاليت و پيشرفت نخواهد انديشيد.
حال كه با مواردي واقعا بسيار ناچيز از زمينه هاي كاري مهندسي برق آشنا شديم بد نيست ببينيم ببينيم وظيفه ما به عنوان يك دانشجوي برق چيست. هرچند آنچه در ادامه ميآيد حاصل تجربه در دانشگاه و محيط كار و همچنين مشورت با اساتيد فن است و بسياري از آنها را شايد خودم در ابتداي راه نميدانستم، به معني مطلق بودن و بدور از اشتباه بودن نيست و اميدوارم با نگاهي نقادانه و تحليل گرايانه مطالعه شود.
3) جايگاه دروس و معدل:
شايد در نگاه اول هيچ كدام از موارد ذكر شده ربطي به دروسي نظير مدار 1 يا الكترونيك 2 و يا مغناطيس نداشته باشد. ولي خوب است بدانيد كه تمام موارد ذكر شده كاملا بر پايه همين دروس هستند. از اين رو اولين دغدغه يك دانشجوي مهندسي برق بايد پيدا كردن درك صحيح و عميق از مطالب دروس باشد تا بتواند قدمهاي بعدي را براحتي بردارد. داشتن ديد صحيح و عميق از مطالب دروس هرچند به كسب نمرات بالا كمك ميكند، الزاما موجب آن نميشود و بعضا حتي نيازي به آن نيست. چه بسا افرادي كه درك صحيحي از مهندسي برق ندارند و تنها بواسطه حفظ كردن مطالب و دانستن اينكه مثلا فلان استاد از جه مطالبي سوال طرح ميكند و يا حتي تقلب نمراتي بالا كسب كردهاند. البته اين مطلب را نبايد از نظر دور داشت كه حداقل معدل 14 معدلي است كه به هنگام استخدام از شما طلب ميكنند. واقعيت اين است كه در صنعت و توليد يك مهندس برق موفق كسي نيست كه تمام فرمولها را حفظ باشد يا در حل معادلات رياضي تبحر كامل داشته باشد. بلكه شناخت و تسلط بر ابزارها و مطالب و اينكه بداند براي انجام هر كاري چه ابزارهايي موجود است و بتواند به طرز صحيح از آنها استفاده كند اهميتي به مراتب بالاتر دارد. حل معادلات رياضي نيز به جز هنگام امتحان و كنكور كاملا توسط كامپيوتر انجام ميشود و اصولا اينكه يك مهندس برق وقت خود را صرف حل يك معادله رياضي كند در دنياي امروز چيزي جز اتلاف وقت نيست. امروزه هنر شناخت ابزارها و استفاده صحيح و بهينه از آنهاست. از اين رو بهتر است به جاي داشتن دغدغه شاگرد اولي و نمره بيست پس از حصول آن درك لازم به بررسي جوانب امر بپردازيد: كارهاي ديگران را تجزيه و تحليل كنيد، از طريق منابع مختلف به دنبال ايدهها و طرحهاي نو در زمينه مورد نظر برويد و سعي كنيد هميشه از كارهايي كه ديگران در ديگر نقاط جهان در حال انجام آن هستند مطلع باشيد و خلاصه اينكه به هيچ وجه خود را محدود به مطالب كتب و جزوات نكنيد وبه دنبال كسب اطلاعات و مهارتهاي كاربردي باشيد. تشخيص اينكه آيا اطلاعات و يا مهارت خاصي كاربردي است يا خير نياز به درد آشنايي دارد. يعني قبل از آن بايد دردها را بشناسيد و به فكر علاج آن باشيد. به دنبال دانشهايي برويد كه نو هستند و يا حداقل در ايران تازگي دارند تا قبل از اينكه بازار اشباع شود در آن تخصص پيدا كنيد و اين امر نياز به تفكر و خلاقيت و مشورت دارد.
4) جايگاه سمينارها و كنفرانسها
در راستاي يافتن ايدهها و طرحهاي نو اينگونه گردهماييها نقش بسزايي دارند. از اينكه شما يك دانشجوي ترم پايين هستيد و هنوز اطلاعات نداريد به هيچ وجه نهراسيد. حتما در كنفرانسها شركت كنيد و دنبال ايدهها و طرحهاي نو باشيد و با برنامه ريزي به گونهاي عمل كنيد كه خود در سالهاي بعد مقالهاي ارائه دهيد. نمايشگاههاي كتاب نيز در اين راستا موثرند.
5) نقش دروس كارآموزي و پروژه:
يافتن محلي مناسب براي كارآموزي معمولا نياز به رابطه دارد. اگر ميتوانيد به محيطي وارد شويد كه مفيد و موثر است نظير كارخانههاي بزرگ حتما اين كار را بكنيد و خودتان در آنجا به دنبال يادگيري باشد چرا كه معمولا آنها به شما چيزي ياد نميدهند. ولي اگر قرار است وقت تلف كنيد دنبال جايي بگرديد كه بتوان بدون حضور در محل كارآموزي را به اتمام رساند و از وقت خود در راستاي امور ديگر استفاده كنيد. ضمنا سعي كنيد تا جايي كه ميتوانيد با تعداد واحد پاس شده بيشتري به كارآموزي برويد تا بتوانيد اطلاعات بهتري در خلال كارآموزي كسب كنيد.
در انتخاب موضوع براي پروژه به دنبال دردها بگرديد و بدانيد كه يك پروژه خوب الزاما يك پروژه سخت نيست. چه بسا اختراعاتي كه از لحاظ فني و علمي بسيار ساده و تنها ناشي از يك فكر خلاق بودهاند. مساله ديگر در انتخاب پروژه تعداد نفرات است. معمولا ايرانيان تجربه موفقي در انجام كار گروهي ندارند و كارهاي انفرادي را بسيار بهتر انجام ميدهند. يكي از دلايل آن شايد خودخواهي و عدم پذيرش محدوديتهاي كار گروهي است. در حالي كه در دنيا موضوع بر عكس است و نتايج كارهاي گروهي هميشه بهتر بوده است. از اين رو بسياري از دانشجويان از اينكه دو يا سه نفري پروژه گرفتند بسيار پشيمان بودهاند و تعدادي زيادي نيز به تنهايي پروژه ميگيرند. ولي اگر ميتوانيد همكار مناسب و خوبي پيدا كنيد و در تقسيم كار مشكلي نداريد البته كار گروهي بهتر خواهد بود.
6) مهندسي برق و صنعت ايران:
در صنايع ايران بعضا افرادي مسوول كار هستند كه در زمينه مورد نظر توانايي ندارند و از همين رو بعضا اشتباهاتي مرتكب ميشوند كه بسيار زيان آور است. با اين وجود افراد توانا و عالم هميشه مورد نياز هستند و جا براي آنها هميشه موجود است. همچنين كارهاي انجام نشده بخصوص در ايران آنقدر زياد است كه محال است تا حداقل يك قرن آينده بازار كار براي آنهايي كه كار بلدند اشباع شود. اما اين تواناييها و معلومات مورد نياز چه هستند. با وجود آنكه دفاتري به نام ارتباط با صنعت در دانشگاههاي كشور مشغول به كار هستند ارتباط موثري بين اين دو نهاد وجود ندارد و دانشگاهيان تقريبا هيچ اطلاعي از نيازهاي صنعت ندارند. بسياري از مطالبي كه مورد نياز صنعت هستند در هيچ دانشگاهي به دانشجويان ما آموخته نميشود. البته حركتهاي مثبتي ديده شده ولي تا رسيدن به مطلوب راه زيادي در پيش است.
برخي از اين مهارتها عبارتند از:
نرم افزارهاي مهندسي برق: در يادگرفتن نرمافزارهاي مهندسي برق مسالهاي كه بايد مورد توجه قرار گيرد اين است كه اصولا يك نرمافزار شامل ماژولهاي مختلف است كه هركدام تواناييهاي متفاوتي ارائه ميدهند و فراگيري كامل آنها مستلزم صرف وقت زياد است. از اين رو آنچه يك مهندس برق بايد انجام دهد در مرحله اول آشنايي كلي با نرمافزار و شناخت تواناييهاي آن است و در مرحله بعد به سراغ فراگيري قسمتهاي مورد نياز برود. چراكه ياد گرفتن تمام و كمال يك نرم افزار تنها اتلاف وقت خواهد بود. يك مهندس خوب بايد ابزارها را بشناسد و به هنگام نياز از ابزارهاي موجود استفاده كند. نرمافزارهاي مهندسي برق كه يك مهندس حتما بايد با آنها آشنا باشد عبارتند از ORCAD،PROTELوMATLAB. ولي شايد هيچ شخصي پيدا نكنيد كه تسلط كامل برMATLAB داشته باشد.
ديگر مهارتهاي مورد نياز عبارتند از: PLC، MICROCONTROLLER، حداقل يكي از زبانهاي برنامه نويسي نظير Visual C يا Delphi، FPGA، برق صنعتي، توانايي كار با پورتهاي كامپيوتر نظير RS232، شبكه هاي كامپيوتري و دانشهاي مربوطه و بسياري موارد ديگر. همچنين تسلط مناسب بر زبان انگليسي نيز اغلب راهگشا ميباشد. البته واضح است كه در يك شغل خاص همه موارد مورد نياز نيستند ولي حداقل آشنايي با آنها به عنوان ابزار نياز است.
7) ادمه تحصيل در مهندسي برق:
واضح است كه همگي مواردي كه در مهندسي برق آمد نه در توانايي يك گرايش است ونه با تحصيل در مقطع كارشناسي قابل حل. البته امروز حداقل در ايران تواناييها بر مدرك ارجحيت دارد. بسيار ديده ميشود كه يك ديپلمه در يك كارخانه مسوول قسمتي است و بر اساس تجربه كاري بسيار تواناتر و مفيدتر از مهندسين كارشناسي و كارشناسي ارشد است. ولي اين افراد معمولا به علت نداشتن پشتوانه علمي در اجراي طرحهاي جديد موفق نيستند و تنها در اداره سيستم موجود موفقند. البته اين يك قانون نيست و به شخص بستگي دارد. اما به هر حال آنچه عموميت دارد و در محاسبات بايد بر اساس آن تصميم گرفت معمولا به صورت زير بيان ميشود:
در دوره كارشناسي شخص با سيستمهاي موجود آشنا ميشود و طرق استفاده از آنها را ميآموزد و بر اساس اين معلومات به طراحي ميپردازد.
در كارشناسي ارشد شخص ديد عميقتري پيدا ميكند و توانايي تجزيه و تحليل بيشتري پيدا ميكند.
در دوره دكتري شخص ميتواند ايده و طرح جديد ارائه دهد و مبتكر سيستمهاي نوين باشد.
البته باز بايد تاكيد كرد كه اينها موارد خشك و غير قابل تخطي نيستند و بستگي زيادي به شخص دارند.
اما وظيفه يك دانشجوي متعهد مهندسي برق چيست؟ با توجه به نابسامانيهاي كشور ما و با توجه به مدارك اشخاصي كه در راس امور هستند و براي اينكه بتوان كاري اصولي و علمي انجام داد ادامه تحصيل براي آنهايي كه ميتوانند يك ضرورت است. از مكانهاي ديگري كه امروزه نياز به نيروهاي متعهد و متخصص شديدا در آنها احساس ميشود دانشگاهها هستند كه متاسفانه چه از لحاظ علمي و چه از لحاظ فرهنگي در سالهاي اخير بعضا حتي سير نزولي داشتهاند. و البته ورود به دانشگاه به عنوان يك عضو موثر به حداقل مدرك دكتري نياز دارد. با اين تفاسير به نظر اين حقير آنهايي كه ميخواهند دست به يك كار اصولي بزنند حداقل به عنوان يكي از راهها بايد ادامه تحصيل را مد نظر داشته باشند.
مطلب ديگري كه در ادامه تحصيل از جانب اساتيد فن پيشنهاد ميشود تغيير گرايش است. به اين مفهوم كه مثلا اگر شما دوره كارشناسي را در گرايش الكترونيك گذراندهايد در دوره كارشناسي ارشد گرايش ديگري را انتخاب كنيد و به همين صورت در دكتري. از مزاياي اين كار آن است كه مثلا به عنوان يك كارشناس ارشد كنترل به هنگام طراحي يك سيستم كنترلي اطلاعات شما از الكترونيك ديد وسيعتري به شما ميدهد و ميتوانيد سيستم بهتري طراحي كنيد.
8) جايگاه فعاليتهاي غير درسي:
در تعريف سرطان ميگويند رشد يك عضو يا بافت به صورتي نامتناسب با ديگر اعضاي بدن. آنچه مورد سفارش دين مبين اسلام است نيز رشد هماهنگ و متناسب خصلتها است. از اين رو اينگونه فعاليتها بسيار مفيد هستند. هرچند فعاليتهاي غير درسي نبايد لزوما در غالب تشكل باشند شايد بهترين حالت آنها فعاليت در غالب تشكل باشد. فعاليت در تشكلها در حقيقت تمرين زندگي در آينده است. تشكلها در دانشگاه به گروههاي مختلفي تقسيم ميشوند: تشكلهاي صنفي، سياسي-مذهبي، مذهبي، بعضا ضد مذهبي، علمي و بازهم ضدعلمي، ورزشي و غيره. آنچه مسلم است اين است كه يك دانشجو نه فرصت فعاليت در همه اين تشكلها را دارد و نه در تمامي آنها موفق خواهد بود بلكه بايد بر اساس علايق و تواناييهاي خود يكي را انتخاب كند. اما از طرف ديگر دانشجو بايد در امور تمامي گروهاي فوق تفكر كند و صاحب نظر وتحليل باشد. اوضاع فرهنگي، سياسي، صنفي، مذهبي، ورزشي و غيره دانشگاه را تجزيه و تحليل كند و راجع به آنها نظر منتقدانه، مستقل و ناشي از تفكر داشته باشد. و البته بايد اين بررسي و تجزيه و تحليل را در امور جامعه و جهان نيز داشته باشد. به خصوص امور مذهبي و سياسي كه از اولويت خاصي برخوردارند. آنچه در اين فعاليتها مهم است اين است كه مبادا دانشجو آلت دست گروههاي سياسي داخل و خارج دانشگاه قرار بگيرد و بداند وظيفه اصلي او تحصيل است. يك دانشجو حتما بايد به بررسي اوضاع بپردازد و سعي كند وظيفه خود را در هر زمان تشخيص دهد و به آن عمل كند. نمونهاي از انسانهايي كه تنها به درس پرداختهاند برخي از نخبگان ايراني هستند - كه هرچند به دليل برخي سياستهاي غلط دولتمردان ما به خارج از كشور رفتهاند - به عنوان پروفسور در مهندسي برق در خدمت ارگانهاي نظير ارتش آمريكا هستند و به طراحي سيستمهاي مدرن جنگال براي آمريكا ميپردازند و بدون آنكه متوجه باشند به يك جنايتكار جهاني تبديل شدهاند و نتايج تحقيقاتشان در راه استعمار و استضعاف ملل ستمديده جهان به كار برده ميشود. مساله ديگر در همين راستا تشخيص نياز و عمل به وظيفه است. بايد سعي كنيم ما مثل برخي از علماي طراز اول نباشيم كه حاضر نيستند از قم بيرون بروند و مثلا در ديار كفر به تبليغ بپردازند. در دانشگاه نيز برخي از دانشجويان به اين علت كه جو مورد علاقهشان در فلان تشكل است حاضر نيستند به جاي ديگري بروند در حالي كه در جاهاي ديگر نياز بسيار بيشتري به آنها وجود دارد.
9) آينده:
در ايران بر خلاف ساير كشورها تغييرات و تحولات و پيشرفتها به اشخاص وابسته است نه به سيستم چراكه اصولا سيستمي به معناي واقعي كلمه وجود ندارد. جامعه ما نيز يك جامعه شخصيت محور است. در اين شرايط اگر اشخاصي پيدا شوند كه با عزم راسخ و نيت پاك به دنبال كار بروند مطمئنا اثر بخش خواهند بود. در اين راه ابتدا بايد عزم را جزم كرد و اميد را از غير خدا قطع و جاي بيان نابسامانيها اميد ايجاد كرد و از خوبيها و پيشرفتها سخن گفت. در اين راه تهذيب نيز بسيار مهم است كه هرچه ميكشيم از علم بدون تهذيب است. و البته نبايد فراموش كرد كه عقل سالم در بدن سالم است. ان شاءا... كه همگي ما بتوانيم از جمله مهندسين برقي باشيم كه در خدمت امام زمان خواهند بود.
در پايان از اينكه رطب خوردم و منع رطب كردم عذرخواهي ميكنم و اميدوارم اين مطالب كه تجارب خودم و همچنين شنيدههايم از بزرگان بود مفيد فايده واقع شود.
و من الله التوفيق
21 مهر سال نهضت خدمترساني به مردم
|
اخبار و اعلانات
مطالب و مقالات
منوی کاربری
